1 marca przypada Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych – dzień poświęcony żołnierzom powojennego podziemia niepodległościowego, którzy po 1945 roku nie złożyli broni i sprzeciwili się narzuconemu systemowi komunistycznemu. Wielu z nich wywodziło się z Armia Krajowa. Zamiast uznania spotkały ich represje: aresztowania, procesy pokazowe, wieloletnie więzienia i wyroki śmierci.
Do najbardziej znanych postaci należą:
– Witold Pilecki – oficer, ochotnik do Auschwitz, stracony w 1948 roku.
– Danuta Siedzikówna „Inka” – sanitariuszka, rozstrzelana w wieku 17 lat.
– Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” – dowódca 5. Wileńskiej Brygady AK.
– Hieronim Dekutowski „Zapora” – cichociemny, organizator struktur podziemia na Lubelszczyźnie.
– Łukasz Ciepliński – prezes IV Zarządu WiN, stracony 1 marca 1951 roku.
– Józef Kuraś „Ogień” – dowódca oddziałów partyzanckich na Podhalu.
Przez dziesięciolecia ich działalność była przemilczana lub przedstawiana w sposób jednostronny.
Dzisiejsza data – 1 marca jest okazją do przypomnienia ich biografii i refleksji nad trudnym powojennym okresem polskiej historii.
To dzień, w którym oddajemy hołd ludziom, którzy w najtrudniejszym czasie potrafili zachować honor i pozostać wierni niepodległej Rzeczypospolitej.